Wulkanizm na Kamczatce Informacje

Awaczyńsko-Koriacka grupa wulkanów Znajduje się w południowo-wschodniej części Wschodniego pasa wulkanicznego, 25 km na zachód od brzegu Oceanu Spokojnego. Grupa składa się z pięciu wulkanów rozciągających się łańcuchem w kierunku północno-zachodnim. Od południowego-wschodu są to: wulkan Kozielski (uśpiony), wulkany Awaczyński i Koriacki, obydwa czynne, dalej najstarsze, nieczynne wulkany Arik i Aag. Wulkany datuje się na: środkowy plejstocen-holocen. Tuż pod wulkanami znajdują się główne miasta Kamczatki: Pietropawłowsk (stolica Kamczackiej Obłasti) i Elizowo (z międzynarodowym portem lotniczym i lotniskiem wojskowym).    Wulkan Awaczyński (2751 m) Jest jednym z najaktywniejszych wulkanów Kamczatki, w ciągu ostatnich 250 lat dawał o sobie znać 13 razy. Ok 4 tys. lat temu, w rezultacie silnego wybuchu górna część stożka uległa rozerwaniu, w wyniku czego Awaczyński stracił ok. 1/3 swej wysokości. Z biegiem czasu wewnątrz starego stożka ukształtował się nowy, o wysokości 700 m. Przedostatni wybuch wulkanu miał miejsce w 1945 roku, i przebiegał ok. 7 godzin. W ciągu tego krótkiego czasu wulkan wyrzucił ok. 300 mln. ton pyłu. Do 23 stycznia 1991 roku krater miał formę leja o średnicy 350 m. i głębokości 220 m. Tego dnia zaszły w nim dwa dość silne wybuchy, po czym zaczęła go wypełniać lawa. Mieszkańcy Pietropawłowska obserwowali niewielki potok lawy, wypływający z przepełnionego stożka na południowe zbocze. Również obecnie wulkan Awaczyński jest aktywny i wypuszcza z krateru obłoki dymu.    Wulkan Koriacki (3458 m) Jest dość spokojnym wulkanem. Ostatni przejaw jego aktywności tutejsi mieszkańcy obserwowali w latach 1956-57. Na zachodnim stoku wulkanu powstała wówczas szczelina długości 500 i szerokości 10-15 metrów, z której zaczęły wydostawać się gazy i popiół. W chwili obecnej na wysokości 3200-3400 m odnotowano trzy lokalizacje fumaroli. Cały wulkan pokryty jest szczelinami i żużlowymi oraz lawowymi kraterami z dawnych wybuchów. Zbocza wulkanu są strome, w górnych partiach kąt nachylenia dochodzi do 30-35 stopni, zaś w niższych 15-20 stopni. Jego powierzchnia rozcięta jest kuluarami radialnie odchodzącymi od szczytu. Na skalnych grzebieniach znajdują się podobne do wież, strome wychodnie skalne. W części zachodniej partii szczytowej znajdują się resztki krateru o średnicy 180-200m, z resztkami krawędzi wysokości 20-30 metrów. Krater jest otwarty w kierunku południowym i schodzi z niego względnie młody potok lawowy. Na północno-wschodni stok wulkanu Koriackiego schodzą dwa lodowce długości 1 i 4,2 km.    Mutnowsko-Goriełowska Grupa wulkanów Znajduje się 75 km na południe od Pietropawłowska Kamczackiego. Składa się z masywu wulkanu Mutnowskiego z rozbudowanymi polami fumarolnymi, wulkanu Goriełego z ogromną kalderą na szczycie starego wulkanu i czynnym stratowulkanem; starego zniszczonego wulkanu Żyrowskiego z przejawami termalnej działalności i niewielkimi zasobami rud złota i cynku. Wokół wulkanów znajduje się wiele obiektów, będących dowodami działalności wulkanicznej: uskoki tektoniczne, liczne szczeliny, żużlowe stożki itp. Do tzw. północnej grupy tektonicznej zalicza się również liczne grupy źródeł termalnych: Północno-Mutnowskie, Daczne, Górno-Żyrowskie i Wiluczyńskie.    Wulkan Mutnowski (2322 m) Jego ogromny krater składa się z czterech połączonych stożków, szczyty których w różnym stopniu zostały zniszczone przez działalność wulkaniczną. Na miejscu wschodniego szczytu powstała somma, następnie wyrósł w niej nowy żużlowy stożek, którego szczyt jest najwyższym punktem masywu. Z biegiem czasu działalność wulkaniczna przeniosła się na zachodnie stoki masywu, gdzie powstały zachodzące na siebie dwa kratery, przypominające planem ósemkę średnicy 1,5 - 2 km, głębokości 300-600 m. Kratery prawie w całości wypełnione lodem i firnem, znajdują się w czasie silnej aktywności fumarolnej. Można tu zobaczyć otwory w ziemi, z których wydostają sie strumienie gazów z parą. Otoczenie ujść obramowane jest wulkaniczną siarką. Nad niektórymi z nich obserwuje się siarkowe kopuły, wysokości do 2,5 i średnicy do 5 metrów. Rzeka Wulkannaja, przecinająca dno i zachodnie ściany północnego krateru, przy wyjściu tworzy wielki 80-metrowy wodospad, a niżej formuje głęboki kanion - Owrag Opasnyj. Kanion i wodospad nadają wulkanowi Mutnowskiemu unikalną wartość i stawiają w rzędzie pomników przyrody światowego znaczenia. Ostatni silny wybuch tego wulkanu miał miejsce w 1961 roku. Mutnowski stanowi jeden z największych pokładów energii geotermalnej na świecie. Moc energii zawartej tu oceniana jest na 300-400 MW. Na północno-zachodnim stoku wulkanu założona została elektrownia geotermalna.    Wulkan Goriełyj (1829 m) Składa się z dwóch form wulkanicznych: starej, o budowie tarczowej (zajmuje ok. 650 km2), zwieńczonej kalderą o średnicy 13 km, i współczesnej, typu złożonego stratowulkanu. Współczesna część zajmuje powierzchnię 150 km2 i powstała w centrum kaldery. Zbudowana jest z law bazaltowych i andezytowo-bazaltowych. Morfologicznie przypomina wulkan typu hawajskiego (dość połogi). Tym niemniej jego szczyt składa się z łańcucha eksplozywnych kraterów, a na zboczach jest ok. 30 kraterów bocznych.    Wulkan Wiluczyński Położony jest na południowy-zachód od Pietropawłowska Kamczackiego, zaraz za Zatoką Awaczyńską. Uważany jest za wygasły. Posiada prawidłowy krater o wysokości 2175 m. Jego szczyt ścięty w stronę zachodnią zakończony jest dużymi skalnymi ostańcami, rozdzielonymi językami lodu i firnu. Lawa i piroklastyka, pokrywające skały, mają z zewnątrz jasne kolory, być może w wyniku działalności fumarol w niedawnej przeszłości. Zbocza wulkanu rozcięte są radialnie odchodzącymi od szczytu głębokimi żlebami, przy czym niektóre z nich biorą początek od środka zbocza. Żleby na północno-zachodnim zboczu wypełnione są lodem i firnem. W południowej części masywu Wiluczyńskiego znajdują się gorące źródła.    Kluczewska Grupa Wulkanów Położona jest w dolnym biegu rzeki Kamczatki, po wschodniej stronie, w łuku jaki tworzy rzeka skręcając na wschód ku Oceanowi Spokojnemu. Jest to jedno z największych skupisk wulkanów na Kamczatce, zajmuje powierzchnię 6,5 tys km2. Stanowi je czternaście wulkanów, z których cztery uważa się za czynne. Kluczewska Sopka (4850) Kamień (4579) Wulkan Uszkowski (4108) Wulkan Krestowski (3943) Ostry Tołbaczik (3682) Płaski Tołbaczik (3085) Wulkan Bezimienny (2900) Owalna Zimina (3081) Ostra Zimina (2744) Bolszaja Udina (2943) Małaja Udina (1945) Wulkan Średni (2990) Wulkan Zariecznyj () Wulkan Charczinski () Zobacz zdjęcie Kluczewskiej Grupy Wulkanów wykonane z kosmosu Oprócz tego na obszarze zajmowanym przez ww. wulkany, jak i na zboczach samych wulkanów odnotowano ok. 400 innych zjawisk wulkanicznych, jak żużlowe i lawowe kratery, leje powybuchowe. Niektóre z nich znajduja się w radialnych rozcięciach zboczy wulkanów, inne w lokalnych strefach szczelin. Wulkany: Kluczewski, Uszkowski, Płaski Tołbaczik i Bezimienny traktuje sie jako działające. W rezultacie badań zjawisk postwulkanicznych tej grupy, naukowcy z instytutu wulkanologii w Pietropawłowsku odkryli ponad 20 nowych, dotychczas nieznanym minerałów, np. tołbaczit, kluczewskit.             Przestrzenie między wulkanami Kluczewskim, Kamieniem i Uszkowskim wypełnione są lodem i firnem. Centralna część pola jest prawie równa i tylko po stronie północnej, u źródeł Lodowca Ermana, i po południowej, u źródeł Lodowca Bogdanowicza posiada niewielkie nahylenie. W pokrywie lodowej są silnie rozwinięte szczeliny ogromnych rozmiarów, niżej obserwuje się nagromadzenie brył i ogromnych bloków lodu, co wskazuje się na przemieszczanie sie lodowców w dół doliny. Stoki wulkanów Uszkowskiego i Kamienia pokryte są również warstwą lodu i firnu, co utrudnia wejście na ich szczyty. Szczyt wulkanu Uszkowskiego stanowi podwójny krater-kaldera. Atrium, kolista dolina między sommą a młodym wulkanem, zapełnione jest lodem i firnem. Kilka języków lodowca schodzi na północne, północno-zachodnie i zachodnie stoki. Interesujące dla turystów-alpinistów mogą tu być głębokie jaskinie (do 200m) w lodzie i firnie, które powstały w wyniku ciepła i par wydostajacych się z głębi wulkanu. W 1982 roku wulkan zaczął się rozgrzewać. W Kluczewskiej grupie wulkanów ciekawe są kratery Kluczewskiej Sopki i Ploskiego Tołbaczika. Średnica krateru Kluczewskiej Sopki wynosi 600-700 metrów, głębokość ok. 200m. Okresowo zapełnia się on lawą i żużlem, potem uwalnia się od tego materiału w procesie wybuchu. Krater Płoskiego Tołbaczika powstał w procesie wybuchu w 1975 roku. Średnica jego to 1700 m, głębokość ok. 500 m (1994r). W okolicy Tołbaczika ciekawa jest też grupa niewielkich kraterów, znajdująca się 18 km na południe od niego, w tzw. Tołbaczińskim Dole. Są tu również lawowe jaskinie, długości ok. 100metrów.    Kluczewska Sopka To typowy sratowulkan, z kraterem w kształcie stożka. Jego wysokość zmienia się od 4750 do 4850 metrów (obecnie 4850 m - 2003 r.) a nachylenie stoków dochodzi do 45 stopni. To najwyższy z aktywnych wulkanów Azji i Europy. Jego wiek to około 7 tys. lat. Jego współczesny krater, szczególnie w górnej części, rozcięty jest żlebami pochodzenia wulkano-tektonicznego o orientacji radialnej, ktore powstaly w wyniku radialnych pęknięć. Od wys. 2700 m. powierzchnia zboczy usłana jest wieloma żużlowymi stożkami rozmieszczonymi na róznych poziomach, których to stożków jest powyżej 100 (południowo-wschodnie, północno-wschodnie zbocza). Wybuchy zachodzą przez główny i boczne kratery. Główny ma formę leja, który w całości zapełnia się lawą i żużlem, po czym w centralnej części wyrasta nowy wewnątrzkraterowy stożek, który czasami przewyższa ściany głównego krateru i zwiększa wysokość wulkanu. Do 1970 roku wysokość Kluczewskiej Sopki osiągnęła 4750m, średnica krateru 650m, głębokość 500m. Po 1978 roku krater w całości zapełnił się lawą i zaczął się w nim wykształcać żużlowy stożek. Do 1989-90 roku przewyższył on ściany macieżystego krateru i podniósł wysokość wulkanu o 100-150m. W tych latach z krateru wylało się kilka lawowych potoków, które wypełniły obniżenie wulkaniczno-tektonicznych żlebów (Krestowski na pn-zach, Kozyriewski na zach, Apachoncziczewski na pd-wsch zboczach) W 1994 roku nastąpił ostatni silny wybuch Kluczewskiego Wulkanu. Obłoki dymu uniosły się na wysokość do 12 km, po żlebie Krestowskim spływały potoki lawy (co doskonale było widoczne z miasta Kliuczi, oddalonego o 40 km). Źródła tego wulkanu mieszczą się na głębokościach od 70 do 100 km. Wchodząc na Kluczewska należy zwrócić uwagę na dość duże niebezpieczeństwo kamieniopadów i dość silne wydzielanie się trujacych gazów w obrębie szczytu. Zobacz aktualny widok na Kluczewską Sopkę z kamery zainstalowanej przez Kamczackie Centrum Obserwacyjne EMSD w stacji sejsmologicznej w Kluczi, 30 km na północ od wulkanu. Czarny obraz oznacza, że na Kamczatce jest obecnie noc. Przesunięcie czasowe między Polską a Kamczatką wynosi +11 godz.    Wulkan Płoskij Tołbaczik 3085m          Wulkan Ostryj Tołbaczik 3682m          Wulkany Uszkowski i Krestowski Wulkan Uszkowski, dawniej nazywany Dalsza Plaska Sopka, zajmuje całą północno-zachodnią i zachodnią część Kluczewskiej Grupy Wulkanów. Jest to typowy stratowulkan, który wraz z wulkanem Krestowskim (Bliska Plaska Sopka) tworzy jeden rozległy masyw. Wysokość Uszkowskiego to 3943 m. Krestowskiego zaś 4108m. Wulkan Uszkowski ma formę elipsowatego w podstawie, ściętego stożka. Jego szczyt kończy się okrągłą kalderą o rozmiarach 4,5x5,5 km. Zapełniona jest ona potężnym nagromadzeniem lodu i firnu, które dają początek wielu lodowcom: Bilczenok, Eulczionok, Uszkowski, Kozyriewski. Oprócz tego w kalderze znajdują się dwa tarczowe stożki: Cherca i Gorszkowa, których szczyty kończą się kraterami o średnicach 800-1000 m. Ściany południowo-zachodniego krateru wyrastaja ponad pokrywę lodu i na ich powierzchni odnotowuje się kilka nagrzanych obszarów o powierzchni 15-100 m2. W północno-wschodnim kraterze znajduje się lej o średnicy 250 m. Podstawą wulkanu Uszkowskiego jest wielki tarczowy wulkan, którego połogie zbocza i podnóże dochodzą do brzegów rzeki Kamczatki, w obszarze zmiany kierunku jej biegu z północnego na wschodni. Na zboczach wulkanu obserwuje się wiele żużlowych stożków i ich potoki. W sektorach: południowo - południowo-zachodniim i północnym obserwuje się dość silną lokalną strefę szczelinową z wieloma żużlowymi stożkami szerokości 6-8 km i długości 35 km. Są tu liczne łańcuchy stożków i lawowe potoki różnego charakteru. Zbudowane są one z tych samych materiałów, co formy kalderne, co jest dowodem na ich ścisłe powiązanie. Wulkan Krestowski przylega z północnego-wschodu do kaldery. Jego górna część jest zniszczona i skały jego w postaci bazaltowej piroklastyki nachodzą na powierzchnię Uszkowskiego. Formowaniu się wulkanu Uszkowskiego towarzyszyła silna działalność, czego dowodem jest powstanie wulkanu tarczowego, którego wiek ocenia się na 56-60 tysięcy lat. Formowanie samego stratowulkanu zachodziło w późnym plejstocenie. Kaldera i miejscowa strefa żużlowych stożków utworzyły się w holocenie. Obecne przejawy wulkanicznej działalności w postaci fumaroli odnotowano w 1980 roku.    Wulkan Kamień          Wulkan Bezimienny (2900 m)         Zobacz aktualny widok na wulkan Bezimienny z kamery zainstalowanej przez Kamczackie Centrum Obserwacyjne EMSD we wsi Kozyriewsk, 45 km na zachód od wulkanu. Czarny obraz oznacza, że na Kamczatce jest obecnie noc. Przesunięcie czasowe między Polską a Kamczatką wynosi +11 godz.    Wulkan Średni          Lodowiec Bogdanowicza          Lodowiec Ermana            Wulkan Sziwieucz (3283 m) Jest to najbardziej na północ wysunięty czynny wulkan Kamczatki - położony w centralnej części Kamczackiej depresji. Średnica jego podstawy wynosi 45-50 km, powierzchnia nie mniejsza niż 1300km2. Całkowita wysokość to 3283 m (główny szczyt), zaś najwyższy punkt czynnej części - 2800 m. Stanowi on jeden z wiekszych wulkanów Kamczatki. Obecnie wulkan składa się z trzech głównych elementów: Starego Sziwieucza, starej kaldery i Młodego Sziwieucza. Stary Sziwieucz z uwagi na morfologię i szczegóły budowy geologicznej uważa się za złożony stratowulkan. Obserwuje się tu lawy andezytowe, tufy, potoki materiałów piroklastycznych. Na dnie kaldery znajduje się młody czynny aparat wulkaniczny - Młody Sziwieucz, zbudowany z wielu przylegających do siebie andezytowych ekstruzywnych kopuł, od których odchodzą lawowe potoki. Do wybuchu w 1964 roku w podszczytowej partii wulkanu utworzone były cztery lawowe kopuły, z których po wybuchu powstał podwójny krater ze stromymi ścianami wysokości do 600 m. Średnica krateru północnego wynosi 1,7 - 1,8 km, zaś południowego - 1,9 - 2,0 km. Podobne kratery powstawały już w przeszłości, o czym świadczą pozostałości stromych ścian. Dzięki takiej budowie wulkan Sziwieucz traktuje się jako typ Somma-Wezuwiusz, gdzie w złożonym starym wulkanie - sommie wykształcił się nowy czynny krater.   Zobacz aktualny widok na wulkan Sziwieucz z wideokamery zainstalowanej przez Kamczackie Centrum Obserwacyjne EMSD w miasteczku Kluczi, 46 km na południe od wulkanu. Czarny obraz oznacza, że na Kamczatce jest obecnie noc. Przesunięcie czasowe między Polską a Kamczatką wynosi +11 godz.